Als ik nu aandacht krijg

is het positieve aandacht

Mariëtte en Karla

Toén dacht ik: dat kan ik nooit. En nu

denk ik: ik ga het gewoon redden!

Karla (55) en Mariëtte (39). Twee oersterke vrouwen die stagelopen bij Stichting Perspektief. Hun verhalen liegen er niet om: ellende, ziekte, misbruik en mishandeling. Maar beiden zijn ze in opleiding om ervaringskundige te worden zodat zij anderen professioneel kunnen helpen bij hun herstel. Mariëtte: “Ik had nooit kunnen denken dat ik mijn eigen opgedane kennis –echt vervelende dingen- kon omzetten in iets positiefs”. Karla: “Toén dacht ik: dat kan ik nooit. En nu denk ik: ik ga het gewoon redden!”

Mariëtte gaat al een tijdje mee bij Perspektief. Ooit kwam zij binnen bij de ‘code rood’-opvang van Wende in Zoetermeer. Code rood: je hoeft nog niet eens te weten onder welke omstandigheden zij daar precies terechtkwam om aan te voelen dat het ernstig was. Als het KNMI zoiets afgeeft voor de weersomstandigheden bijvoorbeeld, dan is er echt wel wat meer aan de hand dan een stevige bui of opkomende bries.

Ooit kwam zij binnen bij de
'code rood' opvang van Wende

Karla heeft net zo goed al een hele weg afgelegd. Toch kwam zij pas in 2014 in aanmerking voor ambulante woonbegeleiding bij Perspektief. Evenals Mariëtte werd Karla slachtoffer van misbruik en mishandeling. Ook heeft zij last van fysieke aandoeningen: de ziekte van Andrews-Barber en fybromyalgie, waarvan de laatste ook bekend staat als ‘weke delen’-reuma. Hier bovenop verwierf Karla ook nog eens de diagnose Bipolaire Stoornis, type 2. Karla over deze diagnose: “Ik werkte als Crisiskaart Consulent in Gouda en van daaruit herkende ik alle symptomen. Ik maakte zelf het puzzeltje compleet!”

Mariëtte puzzelde ook wat af om grip te krijg op haar problemen. “Mijn verhaal wijkt af van dat van anderen. Men heeft verschillende keren geprobeerd om mij de diagnose Borderline te geven maar ik dacht: ik heb iets anders nodig”. Omdat zij ondanks alle hulp en therapie onvoldoende herkenning vond is Mariëtte zelf gaan zoeken.

Mijn verhaal wijkt af

Via Internet, congressen, workshops en bijeenkomsten kwam zij uit op het Narcistisch Slachtoffer Syndroom. Zij ploegde “Het Verdwenen Zelf” van Iris Koops door en met dit boek over herstellen van narcistische mishandeling onder haar arm ging zij naar haar behandelaar. Mariëtte: “Het is geen officiële diagnose maar dat zou het wel moeten zijn! PTSS [Posttraumatische Stress-stoornis, red.] is véél te breed”.

Je moet je er bewust van zijn

dat je zelf regie kunt nemen

Kun je het de GGZ kwalijk nemen dat Mariëtte en Karla zelf achter hun diagnose aan moesten? Had men Mariëtte en Karla beter moeten begeleiden? Misschien! Maar uiteindelijk geldt: herstellen doe je zelf. Hoe ernstig je problematiek ook is of hoe moeilijk je pad: als je verder wilt komen moet je vooral ook zelf aan de bak. Mariëtte: “Je moet je er bewust van zijn dat je zelf regie kunt nemen en een omzwaai van probleem naar herstel kunt maken. Anders blijf je hangen in de slachtofferrol en richt de aandacht zich steeds op wat er niét goed gaat in plaats van hoe je kunt herstellen”. Mariëtte over het verschil: “Als ik nu aandacht krijg is het positieve aandacht”.

Maar dit alles ging natuurlijk niet van de ene op de andere dag. Zowel Mariëtte als Karla timmerde eerst jarenlang flink aan de weg. En dat ging met de nodige ups en downs. Maar terugvallen of opnames kregen hen er niet onder. Beiden krabbelden zij steeds weer op en stapje voor stapje kwamen zij vooruit. Ook en juist door activiteiten te ondernemen. Creatieve dagbesteding, toetreding tot de Cliëntenraad van Perspektief of door betaalde werkzaamheden bij Zorgbelang Zuid-Holland. Mariëtte: “Het doen van leuke dingen, actief bezig zijn en stappen zetten heeft me enorm geholpen bij mijn herstel”.

Allebei meldden zij zich aan bij Perspektief voor deelname aan een herstelgroep. De één nam deel aan een vrouwengroep en de ander kwam in een gemengde groep. Maar hun ervaringen zijn even positief. Karla: “Hier heb ik voor de eerste keer écht mijn verhaal verteld. Daardoor kon ik mijn verleden integreren met het heden. Het is echt een onderdeel van mijzelf geworden! Ik vond herkenning en erkenning”.

Hier heb ik voor de eerste keer
écht mijn verhaal verteld.

Karla vertrouwde haar levensverhaal ook aan het papier toe en liet het aan haar psychiater lezen. “Jeetje!”, reageerde die, “Ik wist niet dat je dat allemaal hebt meegemaakt!”

Nu ben ik er

ook echt aan toe.

Mariëtte: “In de herstelgroep spiegel je je aan elkaar. Ik realiseerde me daardoor dat ik verder was in mijn herstel dan ik dacht. Eerder was ik nog erg aan het worstelen met mijn verhaal”. Via via hoorde zij toen ook van de mogelijkheid om een opleiding te doen tot ervaringsdeskundige, bij Howie the Harp. “De herstelgroep heeft me geholpen om daarvoor te kiezen. Toen ik nog in behandeling was, was het nog teveel op afstand. Nu ben ik er ook echt aan toe”.

En dat is waar Karla en Mariëtte elkaar ontmoet hebben: in de klas van Howie the Harp Rotterdam. Ze moesten er wel een hobbel voor nemen maar kregen elk hun financiering rond. Mariëtte deed een aanvraag bij de gemeente en werd in de wacht gezet.

Ik had nooit kunnen denken dat

ik weer een opleiding zou gaan doen

Er moest een aanbevelingsbrief vanuit de herstelgroep aan te pas komen maar daarna kwam het verlossende groene licht. Mariëtte trots: “Ik ben de eerste die de opleiding mag doen op kosten van de gemeente waarin ik woon. En nu hebben ze zelfs nog voor vier andere mensen budget vrijgemaakt”.

Bij Karla liep het anders. Elf jaar lang werkte zij parttime in een betaalde functie. Eerst als Crisiskaart Consulent en later als projectmedewerker GGZ. Daar zette zij ook haar eigen ervaring in, zij het tot op zekere hoogte. Maar Zorgbelang Zuid-Holland kreeg geen subsidie meer, er werd een reorganisatie aangekondigd en in 2017 raakte Karla boventallig. Vanuit het sociaal plan kon toen het grootste gedeelte van haar opleiding bekostigd worden. Karla: “Ik had nooit kunnen denken dat ik weer een opleiding zou gaan doen. Ik maakte me zorgen!”

Maar denk niet dat het ze aanwaait nu zij in de leer zijn om ervaringsdeskundige te worden. Die opleiding is best pittig! Karla: “Ik ben per week van 8 uur werk naar vier schooldagen gegaan. En nu heb ik een stageweek van 24 uur. Dat is nogal een verschil”. Mariëtte wijst ook op de valkuilen waarmee zij op school geconfronteerd wordt: “In de klas, binnen het werkveld en in de interactie… Er zijn zoveel triggers. De klas ervaar ik als een broeiplek van waarmee je in je werk te maken krijgt. Een test! Ben ik hiertoe in staat?”

In de klas, binnen het werkveld
en in de interactie.....

Karla kreeg voorafgaand aan haar stage helaas weer met terugval te maken. “Ik viel in slaap in de klas. Zodoende ben ik met de medicatie gestopt. Langzaam, om te voorkomen dat ik manisch werd. Maar het ging toch weer mis: ik werd depressief! Toen ben ik weer medicatie gaan gebruiken en heb maanden nodig gehad voor mijn herstel”.

Mariëtte, geïnteresseerd: “Wat gebeurt er precies als je manisch bent? Waar moet ik aan denken?” Karla: “Ik kreeg een euforisch gevoel en dacht alles aan te kunnen. Maar vervolgens raakte ik overprikkeld en daarna kwam de depressie. Nu bleef de manie gelukkig uit maar wel werd ik depressief”. “En tóch”, zegt Karla trots, “Ben ik ondanks mijn ziekte doorgegaan met de opleiding”.

Ben ik ondanks mijn ziekte doorgegaan met de opleiding.

Karla is inmiddels weer back on track en nu lopen Mariëtte en Karla dus stage bij Perspektief. Zij werden zorgvuldig begeleid door Hameeda Lakho, die de leiding had over alle herstelgroepen binnen de organisatie. Karla en Mariëtte ronden hun opleiding tot ervaringsdeskundige af en dan begint voor hen het solliciteren. Want een betaalde baan als ervaringsdeskundige bij Perspektief is tot op heden nog niet gegarandeerd.

Veel dingen die ik

onbewust al wist.

Karla: “Voor mij is de opleiding een eindsprint naar succes. Ik leer zoveel dingen bij Howie! Veel dingen die ik onbewust al wist”. “Ja”, zegt Mariëtte, “Zoals bij Harm Reduction. Dat paste mijn laatste behandelaar al toe terwijl ik die term pas leerde op school”. “Maar ook veel nieuwe dingen”, vult Karla aan. Zij concludeert: “Het is de bekroning van alles wat ik heb meegemaakt; van alles wat ik ben. Ik krijg nu een certificaat! Het vervolmaakt wat ik al in me had”.

Waar gaan zij zich dan straks op richten, als hun opleiding is afgerond? Mariëtte wil in ieder geval het Narcistisch Slachtoffer Syndroom een duidelijker gezicht geven. Haar ervaringsdeskundigheid kan binnen en buiten de vrouwenopvang van toegevoegde waarde zijn. Er valt nog zoveel te winnen! Mariëtte: “Ik was eens bij een congres en dat ging over trauma. De conclusie was dat behandelaren niet bang moesten zijn voor mensen met trauma en dat de behandeling ook goéd kon verlopen. Onvoorstelbaar, die conclusie! Gelukkig kregen we de entreekosten vergoed”.

Karla wil zich het liefst nuttig maken over de gehele linie. “Ik vind onderlinge verschillen heel interessant. Ik heb zelf te maken gehad met problematiek van uiteenlopende aard en heb ondervonden dat ieders situatie verschilt. Daarom wil ik oog hebben voor het individu, voor het unieke verhaal”.

Daarom wil ik oog hebben
voor het individu.

Mariëtte beaamt het belang daarvan: “Herkenning, erkenning en gezien worden. Dat is zo belangrijk! Dat heb ik zelf ook ervaren toen ik bij Perspektief een medewerkster ontmoette die er echt voor me wás”.

Wees je ervan bewust dat

je zelf keuzes mag maken.

Tot slot. Welke tips kunnen deze kersverse, aanstaande ervaringsdeskundigen ons nog geven? Is herstellen voor iedereen weggelegd? Kan iedereen met problemen bereiken wat zij bereiken? Mariëtte: “Wees je ervan bewust dat je zelf keuzes mag maken en regie kunt nemen. Dus zoek een goede behandelaar. Iemand die bij je past en bij wie je terecht kunt. Een behandelaar door wie je gezien wordt, iemand die met je meedenkt en jou de handvatten biedt waarmee je verder kunt. Dat heeft mij veel opgeleverd”.

Karla: “Herstellen is een proces dat heel grillig kan verlopen. Ook ik heb diep gezeten: de kopjes naar het aanrecht brengen was al een dagtaak voor me! Dus gun jezelf de tijd. Wees niet bang als het niet zo snel verloopt. Ga gewoon door en vertrouw!” Mariëtte: “Bij de herstelgroep leerden we dat je nooit meer zo diep zult raken. Je hebt het tenslotte al meegemaakt”.

Het dobbertje komt
wel weer omhoog!

“Ja”, zegt Karla, “Het dobbertje komt wel weer omhoog! Terugval is niet erg, in dat proces ga je met kleine stapjes vooruit. Mariëtte en ik hebben ons succes ook opgebouwd in kleine stapjes”.

Terugkijkend op al die kleine stapjes en de lange weg naar herstel die zij aflegden, hadden Mariëtte en Karla tijdens hun struggle zelf ook graag hulp van een ervaringsdeskundige gehad. Mariëtte: “In het huidige behandelklimaat wordt de inzet van ervaringsdeskundigen soms als bedreiging gezien maar het is juist een aanvulling op het behandelaanbod”.

Hoe langer je lijstje, des te beter!

Karla: “Want als je zelf goed herstelt dan kun je anderen daarbij helpen. Dan is een CV van ellendige ervaringen juist een pre”. “Ja”, grappen Mariëtte en Karla: “Hoe langer je lijst, des te beter!”

Foto’s: Leander Varekamp